Oeganda: een gewelddadige presidentscampagne

Civis Mundi Digitaal #105

door Jan de Boer

De president van Oeganda,Yoweri Museveni, laat graag aan zijn volk zien met de bal aan zijn voet en zich in het gras opdrukkend en dat de jaren hem fysiek niet aangetast hebben. Met zijn 76 jaar verkeert de vroegere marxistische rebel, nu veranderd in een despoot, kennelijk in zo’n goede vorm dat hij zich opnieuw kandidaat stelt voor een zesde mandaat voor de presidentsverkiezingen op 14 januari 2021. « Garantir votre avenir » is de slogan van zijn campagne. Het heden in Oeganda rijmt eerder met onderdrukking. Sinds 18 november zijn 37 mensen gedood tijdens gewelddadigheden die begonnen na de arrestatie van Robert Kyagulanyi alias Bobi Wine. De belangrijkste rivaal van Museveni hield een meeting op een honderd kilometer ten oosten van de hoofdstad Kampala toen hij aangehouden werd. De 38 jarige zanger die in 2017 parlementariër werd en nu zich kandidaat voor het presidentsschap heeft gesteld, is de icoon van de stedelijke jeugd. Een populariteit die hem al een paar keer een voorlopige hechtenis en heel wat aframmelingen heeft opgeleverd

Dit keer werd hij ten onrechte beschuldigd van « voortdurende schendingen van de maatregelen van de electorale commissie en van het ministerie van volksgezondheid « en zat hij twee dagen in voorlopige hechtenis voor hij op borgtocht op 20 november werd vrijgelaten. Een andere kandidaat van de oppositie voor het presidentsschap, Patrick Oboi Amuriat werd voor hetzelfde in Gulu in het noorden van het land aangehouden

In Kampala waar Yoweri Museveni nooit echt door de bevolking gesteund werd, is de toestand altijd zeer gespannen. Om manifestaties te verhinderen hebben ordetroepen barricades opgeworpen en patrouilleren politieagenten en militairen in de straten. In de sociale media zijn er beelden te zien van met geweren bewapende burgers.Volgens de politie zijn er bijna 360 personen gearresteerd, maar het werkelijke getal zal volgens mijn informatie beduidend hoger liggen Volgens de minister van Staatsveiligheid, Elly Tumwine, namen zij deel aan een verijdeld project om « chaos te creëren »

Het geweld dat het begin van de campagne markeert heeft heel wat ongeruste reacties van de landen waarmee Oeganda goede betrekkingen onderhoudt, opgeleverd. De Europese Unie heeft de doden betreurd en de regering opgeroepen om « de veiligheid van alle kandidaten en hun aanhangers voor de verkiezingen te verzekeren ». De Verenigde Staten hebben alle politici aangespoord « de spanningen te verminderen ». Maar Yoweri Musevenie kiest in werkelijkheid niet voor kalmering van de gespannen situatie. Hij waarschuwde de manifestanten van de oppositie die volgens hem zich aan zijn aanhangers hadden vergrepen: « Daar zullen ze spijt van krijgen ». Op het gevaar af van zijn land in een periode van instabiliteit te storten klemt « M7 », zoals hij genoemd wordt, zich aan de macht vast die hij nooit sinds 1986 heeft losgelaten. Vroeger was Yoweri Musuveni een « trijder voor de vrijheid », overtuigd anti-koloniaal, die van oordeel was dat « het probleem van Afrika niet haar volkeren zijn, maar haar leiders die veel te lang aan de macht willen blijven ». Vandaag de dag is hij die politieke persoon die hij vroeger zo verafschuwde…

De NRM, zijn machtige partij, moet sinds 2005 met anderen samenwerken, maar Musuveni heeft geen risico genomen en heeft in dat jaar de grondwet veranderd om nieuwe mandaten te kunnen verkrijgen. « Hoe zou ik een bananenplantage kunnen verlaten, die ik geplant heb en die nu vrucht begint te dragen », zei hij in zijn campagne in 2016. Sindsdien heeft het door de NRM gecontroleerde parlement een nieuwe hervorming van de Grondwet aangenomen die de leeftijdsgrens van 75 jaar voor presidenten heeft afgeschaft. Net zoals Denis Sassiu-Nguesso in de Republiek Kongo of Paul Kagame in Roeanda, wint Yoweri Musuveni voortdurend zwaar betwiste, ongetwijfeld gemanipuleerde verkiezingen. Zijn militair regime dat brutaal autoritarisme en economisch liberalisme vermengt, heeft lange tijd zijn westerse bongenoten verleid

« Het is de eeuwige geschiedenis van oudere rebellen aan de macht die denken dat het land van hun is en met geweld reageren tegenover een pop-ster van wie de kansen om de verkiezingen te winnen meer dan flinterdun zijn », zegt mijn internet-contact – hij prefereert anoniem te blijven - werkzaam op de Franse ambassade in Kampala. Bijna 77% van de Oegandezen zijn jonger dan 25 jaar. Zij hebben slechts één Staatshoofd gekend en geen enkel geloofwaardig alternatief tot aan de komst van Bobi Wine

« Musuveni heeft een paar goede dingen gedaan, maar zijn tijd is nu voorbij » zegt Bobi Wine. De meest charismatische van de negen kandidaten voor het presidentsschap blijft Musuveni uitdagen en beschouwt hem niet ten onrechte als een « dictator » en proclameert met opgeheven vuist: « De vrijheid moet overwinnen! »

De populariteit van de zanger die zich heeft laten kennen door zijn titels tegen sociale ongelijkheden en door zijn moed tegenover het regime, breidt zich uit ook buiten de steden. Hij wordt steeds populairder op het platteland dat tradioneel voor Musuveni stemt. Zijn beweging groeit, maar blijft kwetsbaar en gedesorganiseerd tegenover de NRM met haar militaire discipline en zijn ongelimiteerd budget. Het regime is misschien op de terugtocht, maar zijn chef gelooft er heilig in dat hij nog rustig verder kan regeren. Wij zullen zien……

 

Geschreven op 5 december 2020