Afrika

Civis Mundi Digitaal #112

door Jan de Boer

Mensenrechtenschendingen in Libië

In een op 15 juli gepubliceerd rapport beschrijft Amnesty International de verschrikkelijke mensenrechtenschendingen in de Libische detentiecentra waar onderschepte migranten, die probeerden over zee Europa te bereiken, gevangen worden gehouden. Geweld, verkrachtingen, martelingen, verdwijningen, dode baby’s door gebrek aan zorg… de beschuldigingen zijn verpletterend.

Het document van deze NGO is gebaseerd op 53 getuigenissen, waarvan 49 van personen die direct na hun onderschepping op zee ingesloten werden in deze detentiecentra. Het rapport is niet alleen een requisitoir tegen de door de Europese Unie opgeleide en betaalde Libische kustbewakers, maar ook een akte van beschuldiging tegen de Europese Unie en haar lidstaten die hun ogen schijnen te sluiten « terwijl zij perfect op de hoogte zijn van de verschrikkingen die de mensen daar moeten ondergaan ». Aldus Diana Eltahawy, regionaal directeur van Amnesty International voor het Midden-Oosten en Noord-Afrika. De onderscheppingen zijn sinds zes maanden verveelvoudigd, onthult de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM): 15.300 personen zijn sinds 1 januari teruggestuurd naar Libië, drie keer zoveel als in dezelfde periode van 2020.

Amnesty International richt haar vizier wat dit betreft op het Libische ministerie van binnenlandse zaken, die de directie van de strijd tegen de illegale migratie (DCIM) controleert. Deze laatste beheert nu de detentiecentra, die voorheen in handen waren van een militie die in het verleden beschuldigd werd van gedwongen verdwijningen van migranten. Hoewel de Libische autoriteiten beloofden de centra de sluiten waar mensenrechtenschendingen werden geconstateerd, worden die nog altijd gehandhaafd, en is er zelfs sprake van totale straffeloosheid. Overlevenden van deze centra getuigen met name van verkrachtingen van vrouwen in ruil voor voedsel. Amnesty International bevestigt dat er goede banen werden gegeven aan vroegere folterende bewakers. Het centrum van Tadjourah, bekend door zijn slechte behandelingen, werd in de zomer 2019 gesloten, maar zijn directeur en zijn handlangers werden overgeplaatst naar het centrum Al-Mabani vlakbij Tripoli. Sinds begin dit jaar zijn daar zo’n 7.000 onderschepte migranten opgesloten. Een aantal van hen vertelden Amnesty International over hun dagelijks leven van strafarbeid, afpersing, martelingen. Er werd zelfs door de bewakers op de gevangenen geschoten.

Het kamp van Shara Al-Zawiyah in Tripoli, dat ook in handen was van de militie, wordt nu geacht de kwetsbaarste personen op te vangen. Maar, zeggen de getuigen, de vrouwen worden er bedreigd en geslagen, moeten zich laten verkrachten om wat drinkwater te krijgen. Jonge meisjes proberen er zelfmoord te plegen en twee baby’s zijn er begin dit jaar gestorven, omdat de bewakers weigerden ze naar het ziekenhuis te brengen. In het centrum van Abu Issa heerst een permanente hongersnood, zeggen andere getuigen.

Amnesty International vraagt de Europese Unie deze situatie niet langer met de mantel der liefde voor het Libische regime te bedekken. De Europese Unie is – niet te geloven – zelfs van plan een coördinatiecentrum voor het op zee onderscheppen van migranten te subsidiëren en de Libische kustwachters te financieren. Volgens de overlevenden werd hun bootje bewust door Libische motorboten getorpedeerd.

Het agentschap Frontex ontkomt ook niet meer aan nieuwe beschuldigingen: Amnesty International laat weten dat het agentschap, dat vanuit de lucht de Middellandse Zee surveilleert, soms geen enkele hulp aan de gammele bootjes biedt of zelfs de betreffende zone verlaat, om zo te vermijden de migranten hulp te bieden. « Het is de hoogste tijd dat de Europese staten de onverdedigbare consequenties van hun daden erkennen, » aldus Eltahawy, die de Europese staten oproept om hun samenwerking met Libië te beëindigen.

De beschuldigingen van Amnesty International liegen er niet om, net als de balans van de OIM: ten minste 1146 personen hebben sinds het begin van dit jaar het leven verloren, zijn verdronken, bij hun poging naar Europa te varen. Dat is twee keer zoveel als in 2020, maar in werkelijkheid is dit aantal ongetwijfeld veel en veel hoger, « omdat de zoek- en reddingsacties verre van voldoende zijn, » laat Amnesty International weten.

Je mag toch hopen dat dit rapport van Amnesty International de Europese staten wakker schudt en dat achter hun samenwerking met Libië eindelijk eens een punt wordt gezet.

 

Geschreven in juli 2021