Afrika

Civis Mundi Digitaal #115

door Jan de Boer

De Democratische Republiek Congo en het klimaat

 

Nog even voor de Conferentie van de Verenigde Naties over het klimaat in Glasgow in november, worden de verdedigers van het milieu volledig in beslag genomen door wat er in de Democratische Republiek Congo (RDC) staat te gebeuren. De regering heeft de komende opheffing van het moratorium inzake de uitgifte van nieuwe bosexploitatie-concessies dat dateert van 2002, aangekondigd. Voor Greenpeace en Rainforest Foundation UK die spreken voor een coalitie van veertig internationale en lokale NGO’s, zal deze beslissing het grootste tropische oerwoud na Amazonië overleveren aan industriële exploitatie met ernstige consequenties voor het klimaat, de biodiversiteit en de volkeren die voor hun leven daarvan afhankelijk zijn.

De RDC bezit meer dan 60% van het oerwoud dat zich uitstrekt van Kameroen in het westen tot aan Ruanda in het oosten. Joe Eisen, directeur van Rainforest Foundation UK, liet mij weten dat « wij aan de vooravond van een historisch échec staan wat betreft de bescherming van één van de grootste tropische oerwouden van onze wereld en misschien het laatste dat nog als « CO2-put » functioneert.

Het is niet de eerste keer dat de Congolese autoriteiten dit moratorium willen afschaffen, maar tot dusverre heeft de internationale pressie altijd Kindhasa terug doen krabbelen. Deze keer is de net benoemde minister van milieu, Eve Bazaiba, niet van plan weer voor internationale druk te wijken. « Het moratorium was een voorlopige maatregel die nu twintig jaar heeft geduurd. En dat zonder in staat te zijn het bos te beschermen. Het is integendeel een onmetelijke puinhoop. Overal wordt het bos illegaal geëxploiteerd ten nadele van de inkomsten van de Staat », argumenteert de minister en zegt dat het wat haar betreft geen kwestie is om het bos aan grote exploitanten aan te bieden.

De RDC met een geschatte bevolking van 90 miljoen inwoners heeft in de laatste dertig jaar 20% van zijn vochtig oerwoud verloren. Bijna evenveel als Brazilië volgens de cijfers van het Europese Joint Research Center (JRC). In de buurlanden met mindere bevolkingsdruk, heeft de ontbossing niet dezelfde weg afgelegd. In Gabon met zijn 2 miljoen inwoners op een oppervlakte van 267.000 vierkante kilometer, voor bijna 90% bedekt met bossen, wordt het verlies aan oerwoud op 2,5% geschat in diezelfde periode. In tegenstelling tot Amazonië, veranderd in sojavelden of weilanden voor vee, of tot Indonesië, het paradijs van oliepalmen, zijn hier bosexploitatie en industriële culturen niet de belangrijkste motors van de ontbossing. De « zwervende » landbouw op afgebrand terrein waar miljoenen boeren van afhankelijk zijn, en houtskool dat voor de overgrote meerderheid van de Afrikanen de enige energiebron is, zijn hier de oorzaken.We kunnen hier dus spreken van « een ontbossing door armoede ».

Met verschillende graden van ambitie hebben alle landen van Centraal-Azië zich geëngageerd om hun bossen te beschermen in het kader van het klimaatakkoord van Parijs (2015). Het oerwoud van het stroomgebied van de Congo en zijn veengebieden vertegenwoordigen een opslag van CO2 gelijkwaardig aan ongeveer tien jaar mondiale uitstoot. En het gaat hier ook over lokale en regionale evenwichten. De bossen beïnvloeden regenbuien tot aan de Sahara en wat betreft het oerwoud in het stroomgebied van de Congo, dat draagt helemaal alleen al bij om in de atmosfeer meer dan de helft van de jaarlijkse regenbuien te injecteren.

De geïndustrialiseerde landen die historisch verantwoordelijk zijn voor de klimaatontregeling, zijn nog altijd terughoudend om het noodzakelijke geld op te brengen voor het in het werk stellen van deze heldere aan voorwaarden verbonden verplichtingen voor internationale financiering door de Afrikaanse regeringen. Het voortduren in deze regio van Afrika van regimes die mensenrechten met voeten treden en/of weinig scrupules kennen wat betreft het beheer van publiek geld, moedigen de geïndustrialiseerde rijke landen ook niet erg aan. Dit wantrouwen vertaalt zich in samenwerkingspolitieken die tot dusverre weinig resultaat hebben opgeleverd.

Zal het nieuwe financiële akkoord dat nu klaargemaakt wordt voor ondertekening door de kapitaalverschaffers, verenigd binnen het initiatief voor de bossen in Centraal-Afrika, met de RDC de mogelijkheid bieden om uit deze impasse te komen? Uiteindelijk houden de Staten de beslissing om wel of niet hun bossen, in feite « een mondiaal publiek goed » te beschermen in eigen hand. Je kunt daarbij je hart vasthouden zeker wat de RDC betreft.

 

Overigens gaat de laatste zin ook op voor het resultaat van de komende klimaattop in Glasgow: waarschijnlijk weer fraaie woorden en voornemens…want welke regering durft het aan om de bevolking bloed, zweet en tranen te beloven…??? Daarom voor de goede orde nogmaals mijn artikeltje over de groene transitie hierbij. Zo heeft Macron een groots plan voor economisch herstel en de toekomst voor Frankrijk gelanceerd waarin onder meer beschermende maatregelen voor de oceanen (Frankrijk heeft in de Stille Oceaan veel territoriale wateren)worden aangekondigd, maar ook zoals hij zei voor de winning van zeldzame mineralen, etc… Enfin over zijn groots plan valt ecologisch nog heel wat meer te zeggen…

 

Geschreven in oktober 2021