Azië

Civis Mundi Digitaal #140

door Jan de Boer

Vietnam: de terugkeer van etnische conflicten
Xi Jinping en het Chinese leger

Vietnam: de terugkeer van etnische conflicten

 

In het communistische Vietnam zijn aanslagen op vertegenwoordigingen van de communistische partij zeer zeldzaam, zodat de dubbele gewapende aanval in juni op de hoofdkantoren van haar comité’s in twee gemeenten met de daarbij gelegen politiebureaus een grote schok teweegbracht. Negen mensen werden daarbij gedood en lokalen werden in brand gestoken. De autoriteiten grepen militair en politioneel hardhandig in, met als gevolg de arrestatie van – tot op heden – meer dan vijftig personen.

Wat zijn de achterliggende redenen voor deze aanvallen? Hoewel de officiële pers veel heeft geschreven over de gevangenneming van de aanvallers, houdt de censuur een oogje in het zeil: een honderdtal personen kreeg forse boetes opgelegd wegens het publiceren van « fake news » in de sociale media. De aanvallers werden door het ministerie van openbare veiligheid beschreven als « georganiseerd, gewelddadig, gedurfd, barbaren en ommenselijk ».

Het onderwerp ligt heel gevoelig in Vietnam: de twee betreffende gemeenten, Ea Ktur en Ea Tiêu, liggen in de provincie Dak Lak, de regio in het berglandschap van centraal-Vietnam liggende. De hoogvlakten daar worden bevolkt door etnische minderheden die al heel lang rebelleren tegen de verpletterende dominantie van de Vietnamezen van de vlaktes (met als verreweg de belangrijkste etnie « Kinh »), die 85% van de 97 miljoen tellende bevolking uitmaken. Het is het oude Zuid-Indochinese bergland, waar de bevolkingsgroepen geëvangeliseerd werden door de Fransen en de Amerikanen.

Sinds de hereniging in 1976 van Noord- en Zuid-Vietnam onder de vlag van de communistische partij wordt de communistische regering ervan beschuldigd deze bevolkingsgroepen, die de communistische partij vaak hebben bestreden in de oorlogen met Frankrijk, de Verenigde Staten en Cambodja, te vervolgen. Hun grieven tijdens zeldzame opflikkeringen van geweld en manifestaties, die met zeer harde hand worden onderdrukt, betreffen de plundering van hun gronden en bossen, de verslechtering van het milieu en de aantasting van de vrijheid van geloofsuiting. Eind april werd in hetzelfde district een manifestatie georganiseerd als gevolg van het spuien van vuil gebruikt water in een meer. De manifestanten werden volgens de NGO « True Voice of Dega » uit elkaar geslagen met elektrische wapenstokken.

De gelijktijdige aanval in juni in beide gemeenten, die op een afstand van 10 km van elkaar liggen, werd uitgevoerd door gewapende mannen in gevechtskleding. Vier aanwezige politieagenten werden gedood, anderen raakten gewond. Daarna vermoordden de aanvallers de secretaris van de communistische partij in één van de gemeenten en de voorzitter van de partij in de andere gemeente. Drie burgers die hun weg kruisten, werden ook gedood.

Eén van de gevangen aanvallers, Y Tho Ayun,werd gepresenteerd door het ministerie van openbare veiligheid als « de hersens » van de operatie. Bij deze presentatie bekende hij – hoogst waarschijnlijk onder druk en marteling – zijn schuld: hij had de de inwoners van Dak Lak aangespoord deze aanvallen uit te voeren en daarbij de mannen in wie hij vertrouwen had te betrekken. Het ministerie van openbare veiligheid bevestigde daarbij dat de jonge aanvallers afkomstig waren uit de etnies van de hoogvlakten. Volgens één van de leiders van het ministerie toonde het onderzoek aan, dat achter de aanvallen vijanden van Vietnam zaten. Hieronder vallen ook de verbannen leden van het Verenigd front voor de strijd van onderdrukte rassen (FULRO), die verdeeldheid willen zaaien tussen de belangrijkste etnie Kinh en de etnische minderheden, om zo internationale aandacht voor hun organisatie te krijgen.

De FULRO, een in de jaren 1960 geboren gewapende guerilla van de bergbewoners die opereerde vanuit buurstaat Cambodja, legde in 1992 zijn wapens neer, maar werd en wordt regelmatig gehekeld door de communistische regering, evenals andere kleine verzetsgroepjes en « vijandelijke krachten » van de verbannen Verenigingen van verdediging van mensenrechten « Dega » (een andere benaming van de bergbewoners), die hun zetel in de Verenigde Staten hebben. Deze verenigingen hebben verklaard niet betrokken te zijn bij de gebeurtenissen in juni. Mijn contact, Yduen Buondap, één van de leiders van de vereniging « True Voice of Dega » laat mij weten: « geen enkel lid van onze organisatie was betrokken bij deze gebeurtenissen in juni, maar wij weten wel dat de bergbewoners in opstand zijn gekomen voor hun rechten. Iedere dag worden ze achterna gezeten, geslagen en gearresteerd door de Vietnamese regering. Zij hebben deze aanvallen uitgevoerd om de internationale gemeenschap hun situatie te doen kennen na jarenlang tevergeefs geprobeerd te hebben een vreedzame oplossing te vinden. » Ook stelt hij dat de Vietnamese autoriteiten na de aanvallen in juni de burgers hebben bewapend om het leger te helpen om jacht te maken op de aanvallers, met als gevolg dat al verscheidene Dega-boeren gedood zijn toen zij hun grond bewerkten.

Het laatste woord over de vervolging van etnische minderheden in het streng communistische Vietnam is nog niet gezegd, en het zou mij niet verbazen als etnische minderheden in andere bergstreken van Vietnam hierdoor geïnspireerd worden om in verzet te komen.

 

Geschreven in november 2023

 

 


Xi Jinping en het Chinese leger

 

Nu hij tien jaar aan de macht is, kun je je afvragen of Xi Jinping wel het Volksbevrijdingsleger (APL) wel in zijn greep heeft. Met de vervanging eind juli van de twee generaals verantwoordelijk voor de sector raketten en de plotselinge verdwijning eind augustus van de minister van defensie, Li Shangfu, kun je je dat inderdaad afvragen.

Sinds tien jaar bekleed Xi Jinping drie functies: hij is algemeen secretaris van de Chinese Communistische Partij, president van de Volksrepubliek China,en president van de Centrale Militaire Commissie (CMC). Dat is een organisatie die de APL leidt, veel meer dan het ministerie van defensie, dat vooral een representatieve rol naar het buitenland vervult. In China is het leger afhankelijk van de communistische partij en niet van de Staat. Li Shangfu is één van de zeven leden van de CMC, maar hij is zelfs niet één van de twee vice-presidenten.

Toen Xi Jinping in oktober 2012 aan de macht kwam, was de APL een ware janboel. Bates Gill, directeur van het analyse-centrum binnen het « Asia Society Institute » laat weten dat « de APL in de jaren 1990-2000 ontspoorde, meer onafhankelijk werd en depolitiseerde. Corruptie en malversaties via het beheer van bars, bordelen, transportondernemingen, het achteroverdrukken van fondsen en de verkoop van hiërarchische promoties breidden zich uit in alle rangen en bereikten ook de top van het APL. »

Vanaf 2014 greep Xi Jinping in. Hij liet twee generaals, Xu Caihou en Guo Boxiong, beide vice-presidenten van de CMC, arresteren. In totaal kregen een 13.000 militairen, waaronder 70 officieren en een dozijn generaals, in deze tien jaren disciplinaire straffen opgelegd. Xi Jinping reorganiseerde het leger zeer grondig, en het kwam weer volledig onder de CMC te staan. Hij gaf meer middelen aan het leger, dat hij evenwel terugbracht met 300.000 personen: de actieve krijgsmacht werd bepaald op twee miljoen personen.

Maar de gebeurtenissen deze zomer doen veronderstellen dat de reorganisatie nog lang niet is beëindigd. Er zou volgens Washington een onderzoek ingesteld zijn tegen Li Shangfu, verdacht van corruptie, die voordat hij minister werd één van de vaders van het Chinese ruimteprogramma was. In 2017 werd hij aan de top van het CMC benoemd als een soort superdirecteur voor aankopen voor het leger. Eind juli dit jaar lanceerde de Centrale commissie voor disciplinair onderzoek een onderzoek inzake corruptie binnen dit departement vanaf 2017. Wordt er misschien ook onderzoek gepleegd naar corruptie in de jaren daarvoor? Het zou mij niet verbazen, want eind oktober verdween ook Li Shangfu van het toneel. De voorganger van Li Shangfu was de 73-jarige generaal Zhang Youxia, die door Xi Jinping gehandhaafd werd als vice-president van de CMC en die in feite de machtigste militair van het land is: hij is de schakel tussen Xi Jinping en het leger. Als Zhang Youxia op zijn beurt van corruptie zou worden beschuldigd, zou dat een aardbeving binnen het leger tot gevolg hebben. Zhang Youxia is sinds 8 september niet meer publiekelijk verschenen, vandaar al deze geruchten.

Deze vragen leven des te meer omdat Xi Jinping tezelfdertijd de leiding van het zeer strategische ruimteprogramma verving door twee van buiten afkomstige generaals: één vanuit de marine, de ander vanuit de luchtmacht. Waar in de eerste jaren van het regime de strafmaatregelen deels uit politieke redenen verklaard kunnen worden, is dat hier mijns inziens niet meer het geval. De militairen die nu ter discussie staan, vervolgd worden of ontslagen zijn, waren door Xi Jinping zelf benoemd. Het lijkt er dus op dat, ondanks alle maatregelen van Xi Jinping om de APL te zuiveren, de corruptie een blijvend probleem is. Je kunt je afvragen of Xi Jinping wel voldoende mogelijkheden heeft om zijn gezag over het uitgebreide imperium van de APL te doen gelden.

Maar je kunt je ook terecht afvragen of het hier alleen om corruptie gaat. Ik vermoed dat het hier veel meer stevige politieke meningsverschillen betreft. Want waarom anders de leiding van het meest strategische ruimteprogramma, waaronder de sector raketten van het APL, vervangen door generaals en officieren die daar geen enkele ervaring mee hebben? Bekend is dat verscheidene namen op de lijst van verdwenen personen – behalve Zhang Youxia en Lia Yuchao (de vroegere politieke commissaris van de nationale defensie-universiteit) – niet erg enthousiast zijn over het idee van Xi Jinping inzake een militaire campagne tegen Taiwan.

Experts zijn verdeeld over wat zich nu binnen het Volksbevrijdingsleger afspeelt: is het een teken van de absolute almacht van Xi Jinping, of een bewijs van zwakte? Maar hoe dan ook, het toont aan dat Xi Jinping zich flink heeft vergist bij sommige van zijn eigen benoemingen, of tenminste bij benoemingen die hij heeft bekrachtigd. Ook toont het aan dat niemand van zelfs zijn goede vrienden zich veilig kan voelen voor een plotselinge val in ongenade.

 

Geschreven in november 2023