Milieubeleid en hypocrisie in Frankrijk

Civis Mundi Digitaal #102

door Jan de Boer

Het milieubeleid van de regering Macron is niet vrij van schijnheiligheid. Van het plan om de economie weer op te vijzelen, waarmee 100 miljard euro gemoeid is, wordt volgens de regering 30 miljard aan ecologie besteed. « Een gigantische stap vooruit » verklaarde de minister van ecologische transitie, Barbara Pompili, vol trots. Er valt echter heel wat af te dingen op deze « gigantische stap vooruit, » en het totale plan voor herstel van de economie dat – in termen van de Europese Unie – de economie verplicht zou moeten « vergroenen ». Het is een plan in zeer grote hoofdlijnen, het is niet uitgewerkt en dus blijft het vaag. Los van het feit dat aan de miljardensteun voor het bedrijfsleven geen vergroenende tegenprestatie van de bedrijven wordt gevraagd (ik ben benieuwd hoe daarop door Brussel gereageerd gaat worden) kun je ook de nodige vragen stellen over de 30 miljard euro voor de ecologische transitie. Natuurlijk kunnen we het op grote schaal isoleren van woningen en bedrijfspanden toejuichen, maar die plannen bestonden al lang. Natuurlijk kunnen we de plannen toejuichen om eindelijk het totaal verwaarloosde spoorwegennet weer te herstellen en oude opgeheven lijnen nieuw leven in te blazen. Maar de SCNF – de Franse spoorwegen – laten al weten dat de hiervoor bestemde bedragen veel en veel te gering zijn. Natuurlijk kunnen we de vage plannen voor een duurzame landbouw toejuichen, maar mag ik mij afvragen hoe deze plannen te rijmen zijn met het opnieuw toestaan van door Europa verboden pesticiden die de biodiversiteit verwoesten? De befaamde burgerconventie voor ecologische transitie, met meer dan honderd voorstellen, wordt volledig ingepakt: alle voorstellen die de gangbare maar enigszins economie schade zouden kunnen berokkenen, worden door de regering afgewezen, evenals voorstellen die bij de overgrote meerderheid van de bevolking slecht vallen. Voorbeeld: het voorstel van een snelheidsvermindering op alle wegen naar 70 km per uur valt slecht bij de bevolking en de indertijd vastgestelde maximum snelheid van 80 km per uur op de departementale wegen is in al heel wat departementen weer op 90 km per uur vastgesteld. Dergelijke voorstellen van de burgerconventie voor ecologische transitie worden dus naar een verre horizon verwezen, waarbij het kenmerk van de horizon is dat deze altijd ver weg blijft. Het voorstel om het begrip « ecocide » (milieumoord) in de grondwet op te nemen is al direct van de hand gewezen en Macron voert nu ook zonder enig overleg maatregelen in die rechtstreeks tegen voorstellen van deze burgerconventie indruisen. Geen wonder dat de deelnemers aan deze burgerconventie officieel hebben laten weten dat zij zich « verraden » voelen.

Enfin, we moeten maar zien hoe en in hoeverre deze niet gedefinieerde plannen van minister Pompili uitgewerkt en gerealiseerd gaan worden. In mijn optiek zou jaarlijks het resultaat van deze « ecologische transitie » gemeten moeten worden aan de hoeveelheid uitgestoten broeikasgassen, maar die gewenste duidelijkheid zit er natuurlijk niet in. De uitstoot van CO2 is door de invloed van Covid-19 op de economie natuurlijk (tijdelijk) gedaald in afwachting van het herstel van de economie-oude-stijl, maar wordt nu reeds meer dan gecompenseerd door gigantische hoeveelheden van het nog veel vervuilender methaan die vrijkomen, onder meer door het ontdooien van de permafrost als resultaat van de klimaatopwarming.

De schijnheiligheid van « de grote stap vooruit » mag ook blijken uit de volledig doodgezwegen (voorlopige) steun aan een gigantisch gasproject: « Arctic LNG », in het Noordpoolgebied. « Arctic LNG » is een gasproject van de Russische groep Novatek en het Franse Total, dat in dit project met 21 procent deelneemt. Het idee is wat beide partners al in het grote Russische Noordpoolgebied gerealiseerd hebben op de plaats Yamal, de bouw van een immense fabriek waarin aardgas vloeibaar wordt gemaakt voor export naar Europa en Azië. Na de winning wordt het gas ter plekke afgekoeld tot -163 graden en dan per boot vervoerd via de noordelijke route die door de klimaatopwarming ijsvrij is geworden. Dit door Novatek en Total in december 2019 definitief bekrachtigde project zou ongeveer 21 miljard dollar kosten. Een belangrijk deel van dit kolossale project komt voor rekening van de Frans-Amerikaanse groep TechnipFMC, specialist op het gebied van grote koolwaterstofprojecten. Voor de veiligstelling van het slagen van dit soort projecten beschikken de overheden over een heel concreet middel: de gegarandeerde export. Dank zij dit mechanisme stelt de staat zich garant voor de bankleningen van de Franse ondernemingen via de omweg van de « Banque publique d’investissement (Bpifrance) ».

Het Franse ministerie van economische zaken steunt – in tegenstelling tot het ministerie van ecologische transitie – dit voor de Franse export belangrijke project van harte. Dit ministerie is er ook van overtuigd dat aardgas noodzakelijk is voor de energietransitie, ondanks het feit dat het een fossiele brandstof is waarvan de exploitatie direct bijdraagt aan de klimaatopwarming. En tot dusverre heeft president Macron in vergelijkbare gevallen altijd de kant van het ministerie van economische zaken gekozen. De economische belangen van de hierbij betrokken Franse bedrijven staan daar ook borg voor. In een in juli aan Macron gerichte brief schreven acht leiders van NGO’s, waaronder de algemene directrice van Oxfam France, Cécile Duflot, en de algemeen directeur van Greepeace France, Jean-François Julliard: « Het project bergt grote risico’s in zich betreffende het milieu en het klimaat, in tegenstelling tot uw internationale verbintenissen inzake de bescherming van de biodiversiteit en het respect voor de doelen van het klimaatakkoord van Parijs (december 2015) ». Macron heeft deze brief nog steeds niet beantwoord…

Het project is nog ingewikkelder geworden, omdat Novatek getroffen wordt door Amerikaanse sancties en zich daardoor voor de financiering moet wenden tot Chinese banken. Twee Chinese hoofdrolspelers van deze filière hebben zich overigens in april 2020 al verbonden met dit immense project. De productie van aardgas in het noordpoolgebied is strategisch voor China in het kader van haar « Belt and Road » initiatief, vroeger « Nieuwe Zijderoute » geheten. Zij geeft haar de mogelijkheid zich voor een lange periode te verzekeren van een regelmatige aardgasvoorziening.

Macron zal de realisering van dit immense, vervuilende en klimaatvijandige project van harte – maar wel stilzwijgend! – gaan steunen.

Macron beseft zeer goed dat hij met de verrechtsing van zijn programma zijn vroegere aanhang van in links teleurgestelde kiezers niet meer terugkrijgt. Hij probeert nu met relatief succes zijn aanhang te vergroten door de rechtse partijen « leeg te zuigen » in aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2022, en daar passen erg « vergroenende » maatregelen voor herstel van de economie niet bij.

 

Geschreven op 21 september 2020